2024 yılı, çiftçiler açısından oldukça zorlayıcı bir dönem oldu. Üreticilerin para kazanamadığı bu yıl, tüketicilerin birçok gıda ürününde yüksek oranlı zamlarla karşılaştığı bir yıl olarak kaydedildi. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine dayanarak, ekim ayında taze meyve ve sebze ürünlerinde aylık bazda fiyatların yüzde 19.20 oranında bir artış gösterdiği belirlenmiştir. Bu artış, 2022 yılı Nisan ayından itibaren görülen en yüksek meyve-sebze enflasyonu olarak dikkat çekiyor. Aynı zamanda, meyve-sebze grubunda yıllık enflasyon ise ekimde 25 puan artarak yüzde 57.58 seviyesine ulaştı. Yaklaşık 2.5 yılın zirvesine çıkan aylık bazda yüzde 57’ye ulaşan meyve-sebze enflasyonu, hal endekslerinde de kendisini gösteriyor. Özellikle Antalya’nın hal endekslerinde yaz başından bu yana meyve-sebze miktar endeksinde gözlemlenen sert düşüşler, dikkat çekti.
Çift haneli Düşüşler
Alanında yapılan incelemeler, sebze miktar endeksinin yıllık bazda haziranda yüzde 7.8, temmuzda yüzde 34.1, ağustosta yüzde 73.2, eylülde yüzde 48.9 ve ekimde ise yüzde 31.4 oranında azaldığını ortaya koymuştur. Meyve miktar endeksinde ise haziranda sınırlı bir artış görüldükten sonra, temmuzda yüzde 8.7, ağustosta yüzde 34.9, eylülde yüzde 40.2 ve ekimde yüzde 10.9 oranında bir düşüş yaşanmıştır. Özellikle domates miktar endeksinde ise haziran ayının başından bu yana sürekli bir gerileme gözlemlenmiştir. Domates, temmuzda yüzde 42.3, ağustosta yüzde 44.3 ve eylülde yüzde 47.3 oranında yıllık düşüşler kaydetmiştir.
Üretici Eylem Yapıyor
Kayda değer zorluklar yaşayan çiftçiler, maliyetlerine dahi satamadıkları ürünleri tarlada bırakmak zorunda kaldıkları için tepkilerini eylemlerle göstermeye başladılar. Çiftçiler, Türkiye’nin dört bir yanında çeşitli eylemler düzenleyerek seslerini duyurmaya çalışıyorlar. Özellikle, tarlada kilogram fiyatı 2 liranın altına inen domates üreticileri, organize edilen birçok eylemin merkezinde yer aldılar. Yaz boyunca İzmir, Manisa ve Bursa gibi büyük şehirlerde, domates üreticileri traktörleriyle eylemler gerçekleştirdiler. Bunların yanı sıra, patates, biber ve şeker pancarı üreticileri de yıl boyunca benzer protestolar düzenlemeye devam etti.
2024 yılı, çiftçinin çektiği yüklerin ve gıda fiyatlarındaki artışların etkilerinin net bir şekilde görüldüğü bir yıl olarak tarihe geçecek gibi görünüyor. Üreticilerin sesi, bu eylemlerle toplumda yankı buluyor. Çiftçiler, tarımsal sorunların çözümü için hükümetten destek bekliyorlar. Ekonomik sıkıntılar, yalnızca üreticilerin değil, aynı zamanda tüketicilerin de hayatlarını olumsuz etkiliyor. Bu nedenle, gıda fiyatları üzerindeki baskı ve tarımsal üretimdeki sorunlar, ülke genelinde geniş bir tartışma konusu haline gelmiştir. Sektörün geleceği hakkında belirsizlikler sürerken, çiftçilerin talepleri ve eylemleri önemli bir meseleyi gündeme getirmekte.